• Anasayfa
• Hakkında
• İletişim
• RSS

Bir Kâbus: Eşitliğin Altın Çağı

Yazı: Harun Kaban

“Yıl 2081’di ve sonunda herkes eşitti. Sadece Tanrı ve kanun önünde değil, her yönüyle eşittiler. Hiç kimse bir diğerinden daha zeki değil, hiç kimse bir diğerinden daha iyi görünüşe sahip değildi. Hiç kimse bir diğerinden daha güçlü ya da eşit de değildi. (…) Eşitliğin altın çağıydı.”

Bu satırların tasvir ettiği dünya inanın hiç yaşanılır bir yer değildir. Kurt Vonnegut’un 1961’de yazdığı “Harrison Bergeron” adlı kısa hikâyesinde bize “mutlak eşit” bir dünyayı tasvir ediyor. Hikâye 2009’da “2081” adıyla bir kısa film olarak uyarlanmış.

Hikâyenin anlattığı basit: İnsanlar eşit doğmadığına göre ve “mutlak eşitlik” doğaya aykırı olduğuna göre, bunu siz “yasalar” vasıtasıyla “otorite” olarak yapmaya çalışırsanız ortaya ucube bir durum çıkar. “Normal”den akıllı insanların düşünmesini engellemek için kulaklarına bir alet takılıp, düşünmeye başladıklarında güçlü ses dalgaları ile bunu engellemek; “normal”den güçlü insanların vücutlarına ağırlıklar bağlamak, “normal” güzel insanların yüzlerine maske takmak… Böylece, sadece tanrı ve kanun önünde değil, her manada eşit olur insanlar, kimse bir diğerinden daha güçlü, daha güzel ya da daha akıllı olmaz, herkes eşit olur.“Herkes eşit olsun!” Bu sözün kulağa bu kadar hoş gelmesinin nedeni sanırım üzerinde fazla düşünmemiş olmamız ve solcu ezberlere gözümüz kapalı itibar etmemiz. Mutlak eşitlik adaletin en büyük düşmanıdır ve aslında “herkesin eşit olduğu” bir ütopyanın kastettiği “adil bir dünya” istemidir.

“Eşitlik” ile “adalet” kavramları hep karıştırılır ve sloganlarda kastedilen şey aslında “adalet”tir. Mutlak eşitlik mümkün olmayan, öyle ki, kazara mümkün olursa tam bir kâbus ortamı yaratacak olan bir durumdur.

Murray N. Rothbard “Eşitlikçilik: Doğaya Karşı İsyan”da bahsediyor bu hikâyeden. İlgili makalede Rothbard, eşitlikçiliğin teorik olarak mümkün olmadığını anlatırken, Vonnegut, Harrison Bergeron adlı hikâyesi ile pratikte çok daha korkunç sonuçlar verebileceğini çok güzel anlatıyor.

Harrison Bergeron’un bir disütopya olması ve solcu ezberlerin çok kullandığı “sosyalizmin yanlış uygulanması” meselesine de değiniyor Rothbard, nitekim “mutlak eşitlik” kavramının bu kadar popüler olmasının ve yanlış anlaşılmasının en önemli nedenlerinden birinin de bu ezber olduğu açık. Bu ezber, doğal olarak “bu bir hikâye, bir kurgudur” eleştirisine bulunacaktır. Fakat tarih ve yaşanmış örnekler bu eleştiriyi de boşa çıkarıyor. Ayn Rand’ın “Ben” adlı hikâyesinde “Eşitlik 7521”in (Equality 7521) başından geçenlerin sadece Ayn Rand’ın zihninden geçenler olduğunu söylemek biraz zor. Rand’ın Ben’de anlattığı atmosfer ve anlatılanlar, Sovyetler’de, Çin’de neredeyse birebir yaşanmış şeyler. Hikâyeyi okurken Rand’ın anılarını okuduğunuz hissine kapılıyorsunuz.

Son olarak, Liberte Yayınları’ndan yakınlarda çıkan, bence günümüz filozoflarından, Arizona Üniversitesi’nde Özgürlük Felsefesi Programı Direktörü Prof. David Schmidtz’in Adaletin Unsurları kitabı ile “adalet-eşitlik” üzerine zevkli bir okuma yapabilirsiniz. Bu üç kitap, zevkli bir düşünce yolculuğu yapmanızı sağlayacaktır.

Ve dua edelim ki “herkes eşit” değil, eğer 2081’deki gibi herkesin eşit bir olduğu bir dünyada yaşasaydık, bu yazının sonuna kadar beynimize birkaç defa güçlü ses sinyalleri gönderilmiş olurdu.

Tanrı bizi “eşitliğin altın çağı”ndan korusun.

Bu yazıda bahsi geçen kitaplar:

Comments